JOLASTEN Munduko edozein lekutan

Jolasten irribarretsu

Jolasak duen garrantzia denok dakigu. Horren ondorioz, web orri batean 32 argazki agertzen dira, non haurrek jolasten dabiltza munduko hainbat lekutan. Beste era batera esanda, herrialde ezberdinetan jolasten ari diren haurren argazkiak aurkituko ditugu. Oso irudi bereziak direla ute dut eta hemetxe batzuk txertatzen dizkizuet;

Iturria; http://www.upsocl.com/mundo/32-magicas-fotografias-de-ninos-jugando-alrededor-del-mundo/

Indonesia

Errusia

Tayikistán

Bali

India

Ghana

Estonia

Sudafrika

Perú

Etiopía

Italia

Azken sarrera moduan, Interneten aurkitu dudan web orri baten edukia sartzea pentsatu dut. Garapen psikomotorraz etengabe hitz egin dudanez, jolasari arreta berezia eskeini nahi diot. Gainera, oso polita iruditu zait eta hau blogari amaiera emateko ezinhobea dela uste dut.

Parkean

Espazioa, harremanak, objektuak eta denbora parkean aztertzen

Iaz, garapen psikomotorraren irakasgaian jolasaren barne logikako elementuak ikasi  genituen. Lau dira eta funtsezkoak izaten dira jolasa osotasunez ulertzeko. Horren inguruan, behaketa bat egin genuen parke batean. Haurrek praktikatutako jarduera motrizeak elementu horien arabera aztertu genituen. Lana oso interesgarria izan zela uste dut, ikasgelatik kanpo haurre garapena bertan ikus daitekeelako ere. 

Beraz, buelta bat eman ondoren, lan horren laburpentxo bat ipintzea erabaki dut, gaiarekin erlazio zuzena daukalako eta etxetik zein eskolatik kanpoko jarduerak burutzen dituztelako. Hona hemen laburpentxoa;

Parkea, haurrek Euskal Herrian, egunerokotasunean maizago bisitatzen duten espazioetako bat dela esan dezakegu. Horren ondorioz, jarduera motriz hau sakonki aztertzea erabaki genuen, barne logikako elementuak (Parlebas) kontuan hartuta, erabilitako espazioa, denbora, harremanak eta objektuak erlazionatzen ditugun bitartean.

Honetarako, Euskal Herriko, zehatzago, Bizkaiko herri bat aukeratu genuen, Santurtzi hain zuzen ere. Bilbo Handiko eskualdean, Ibaizabalen ezkerraldean eta Serantes mendiaren magalean kokatuta aurkitzen dugun herria. 

• Espazioa

Haurrek erabilitako espazioa parkea eta haren ingurua izan zen. Lehen esan bezala, behatutako parkea Santurtziko erdigunean kokatuta zegoen, portu zaharretik gertu eta herriko plazaren alboan. Parkearen barnean, zelaigune bat zegoen, bankuz eta paseatzeko espaloiaz beteta.

Naturazko giroa nabaritzen zen, zuhaitzez beterik baitzegoen. Lekua, beraz, ondorioztatu genuen, egokia eta ezin hobea zela haurrek jarduera motrizak praktika zitzaten. Haurrek parkea bere osotasunean erabiltzen zuten, praktikatzen zuten jardueren arabera. Jolasgunea txokoetan banatuta zegoela ikusten zen, garapen motriz maila ezberdinetako haurrei egokitzeko. Adin gutxiko haurrentzat eskuen motrizitatea lantzeko eta jolas sinbolikoa garatzeko diseinatuta zeuden espazioak zeuden, esate baterako, birarazi erruletak edo kanpoaldean mahai bat zuen etxetxoa, aita-ametara jolasteko.

Hori guztia kontuan izanda, espazioa ziurra dela esan dezakegu. Parkean aurkitzen dute etxean izandako konfiantza, segurtasuna eta babesa, espazioa eta baldintzak aldaezinak direlako eta horrela seguru sentitzen dira. Hots, espazio ziurrean jolasten duten haurrek, ez dute inguruaren azterketa bat egin behar, informazioa beti bera izango delako.

• Denbora

Jardueren denbora ziklikoa zen, beraz, ez zenmugatua; umeak nahi zuten denbora ematen zuten leku bakoitzean, baina tarte gehiegi zeramatenean gurasoak beste leku batera eramaten zituzten haiek eskatu barik, era inkontzientean. Ez zegoen irabazlerik haiek praktikatutako joko-jolasetan, plazera bilatzeko, elkarbanatzeko eta errepikatzeko asmoz egiten zutelako.

Badaude joko- jolasak amaiera arauengatik zehaztuta ez daudenak. Hauek hasi eta bukatzen dira behin eta berriro eta bakarrik kanpoko faktoreren bat eraginda amaitzen dira; bai nekeagatik, orduagatik eta beste zenbait ezaugarriengatik. Hots, hau bukatzen denean, partaideen arteko erlazioa bukatzen da.

• Harremanak

Harremanei erreferentzia egiten badiogu, haurrak elkar komunikatzeko bi modu zituzten, jolasaren bidez gauzatzen zituztenak; bakarrik, hau da, psikomotrizitatea edo taldean, soziomotrizitatea garatuz.

Jarduera batek ez badu eskatzen partaideen elkarrekiko komunikazio motriza, hauek bakarka jolastuko dute eta beraz, ez dute mantenduko erlaziorik. Horrez gain, bakarkakoak diren ekintzak, hau da, psikomotoreak, umearen bakarkako gaitasunak hobetzera laguntzen dute. Bestalde, soziomotorra den joko edo jolas bat, haurrari komunikatzeko, erlazionatzeko, emozioak adierazteko aukera ematen dio. Hori dela eta, komunikazio motriza duen jarduera soziomotorra, erabakiak hartzea beste partaideen inguruan eskatzen du. Taldeka jolastea erabakitzen dutenean, objektuekin edo hauek gabe izan daiteke; ezkutaketan edo harrapaketan adibidez.

Jolasgunean, oraintxe aipatutako bi elkar komunikatzeko moduak aurkitu genituan. Hala ere, konturatu ginen jarduerak behatuz, bata bestea baino gehiago nabarmentzen eta ematen zela, soziomotorra hain zuzen ere.

• Objektuak

Jarduera motriz honen objektuak aztertuko ditugu. Aurrerapen teknologikoak direla medio, objektuak haurrei begira eta egokituak daudela konturatu ginen. Hala izanda, modernoagoak ziren eta jarduera gehiago praktikatzeko eginda zeuden, barietate handiagoa izanez. Haurrentzat egokituta egon ez ezik, inguruarekin ere bat zetozela ikusi genuen eta barietatea anitza zela konturatu ginen.

Informazio guzti hau aztertuz, gizarteak antolatzeko modu logiko bat duela ikus dezakegu baita haurren aisia egituratzean ere. Jolas lekuak txokoka antolatzen dira, gurasoentzako espazioa errespetatuz. Honekin batera, hiriko espazioa eta espazio naturalaren arteko hurbilketa lortzen saiatzen dela antzeman daiteke. Herri baten erdialdean, etxez inguraturik dagoena, zuhaitzak, lorategiak eta espazio berdeak tartekatzen dira, gure gizartean naturarekiko hurbiltasuna baloratzen den zerbait delako.

Aurretik aipatutakoa gure inguruan garrantzitsuak diren balioekin erlazio zuzena du: naturarekiko hurbiltasuna, familiaren garrantzia eta honetako kideek eskaintzen duten babesa, ondare kultura (parkearen elementuen diseinuan antzeman daitekeena) eta haurren erlazioen arteko dinamiketan sustatzen diren balioak, hala nola, elkartasuna, laguntasuna, errespetua eta elkarlana. Hori dela eta, joko-jolas soziomotorrak dira nabarmentzen direnak, haurrek gizartearentzako onuragarriak eta positiboak diren balio zehatz batzuk barneratzen dituztelako, jolasean aritzen diren bitartean, dibertituz eta espazio zabal eta ziur batez disfrutatuz, emozioak adierazten dituzten bitartean.

Bideo polit bat

Jaio naiz

Aurreko sarreran jaioberrien lehenengo urtea hilabeteka behatu dugu. Izan ere, bizitzako momentu horiek oso bereziak izaten dira haurrarentzako eta bere ingurukoentzako. Orokorrean etapa horretan murgildu ondoren, horrekin zerikusia duen bideo bat bilatzea bururatu zait eta honakoa aurkitu dut;

Bideoa ikusi ondoren hausnarketa txikia egitea pentsatu dut;

Ideia orokor bat aipatu nahiko nuke gogoeta honetan. Haurra jaiotzen denean lauso ikusten du, muldura heldu egin da. Lehen egunetan haurra ez dauka bere gorputzaren kontrolik eta guztiz dependientea da oinarrizko beharrak betetzeko, esate baterako, elikadurarena eta babesarena.  Beharrizanak eta sentimenduak askotan negarraren bidez adierazten dute, besteekin komunikatzeko bidea izanda. 

Gauzarik politena, gezurra dirudien arren, jaio eta berehala haurrek ingurukoen maitasuna eta babesa antzematen dutela da, ingurukoek musuen, fereken edo besarkaden bitartez transmititzen dietenak.

Bideoa aurrera ikusi ahala, aurreko zenbait sarreretan hitz egin dugun garapena ikus dezakegu. Niretzat Unicef-ek burututako bideo hauek oso interesgarriak iruditu zaizkit eta gai honekin erlazio zuzena daukatela uste dut. Gomendatzen dizuet horiek ikustea, bideo hau ez ezik beste batzuk ere daudelako, haurraren garapena ikusi daitezkenak hain zuzen. 

Teoriarekin baino praktikarekin hobeto ikasten eta ulertzen direla gauzak pentsatzen dudanez txertatzen dizkizuet hementxe bideoen zerrenda;

1. Etapa de 0 a 3 meses - ¡Acabo de nacer!: https://www.youtube.com/watch?v=kY7QlJu6AO0
2. Etapa de 4 a 6 meses - ¡Disfruto!: https://www.youtube.com/watch?v=w9QcN_5M7xA
3. Etapa de 7 a 9 meses - ¡Gateo!: https://www.youtube.com/watch?v=_dXzgHLUd2Y
4. Etapa de 10 a 12 meses - ¡Mis primeros pasos!: https://www.youtube.com/watch?v=0IAwbZoCzlk

Bernad Aucouturier, nor da?

Aurreko sarreretan garapen psikomotorrari buruz mintzatu gara, kontzeptua berez azalduz eta adinaren arabera garapen hori behatuz. Oraingoan, esparru honen autore aipagarri baten lana aztertzeari ekingo diogu. Bernad Aucouturierri buruz hitz egiten nabil. Horrek praktika piskomotrizitatearen inguruko hausnarketa bat proposatzen digu eta interesgarria delakoan horren inguruko sarrera txiki bat egingo  dugu.

B. Aucouturier; praktika piskomotrizitatea

Bernad Aucouturier Frantzian jaiotako pertsona aipagarri bat daukagu, batez ere, praktika psikomotrizitatearen aita bezala ezagutua delako. Txikitatik giro pedagogiko ireki batean hezia izan da. Gurasoek ez zuten behartu eskolara joaten eta berak nahi zuenean joaten zen. Horrez gain, aitaren laguna Freinet izanda, haren pedagogiaren jarraitzailea izan dela esan dezakegu.

Bere liburuetako batean aipatzen duen moduan, pedagogiaren eta hezitzaileen jarreraren garrantzia askotan nabarmentzen du, praktika psikomotrizitateaz hitz egiten duen heinean. Haur eskoletan asko ibilia da; izan ere, haurrak behatuz bere lana bideratzea erabaki zuen.


"Hik hasi" aldizkarian, egile honi egindako elkarrizketa polit bat aurkitu dut. Jada irakurrita, pare bat ideiei buruz hausnartzea gustatuko litzaidake.

Alde batetik, psikomotrizite kontzeptuaren inguruan emandako esanahiari erreparatuz, psikomotrizitateak gorputzaren mugimenduaren bidezko haurraren garapenean jartzen duela arreta ondorioztatzen dugu, haurraren garapen psikologikoa mugimendu horren bitartez ematen baita kanpoko munduarekin izandako harremanarekin batera hain zuzen.

Bestetik, Bernad dioenez, gaur egun ez zaio gorputzaren mugimenduaren bidezko garapen psikologikoari garrantzi askorik ematen. Horren abiapuntua, ezagutza kognitiboari arreta handiago ematen zaiola da. Ideia honekin guztiz ados nago, gaur egun sare arriskutsu batean erori gara, non ez garen konturatzen arlo kognitiboa gorputzarekin eta kanpoko mugimenduarekin sortutako harremanaren bidez garatzen den.

Ildoari jarraituz, hurrengo sarreretaan ikasgeletara joko dugu eta bertan psikomotrizitate saioak nola lantzen diren buruzko gogoeta egingo dugu. Besterik gabe, laster arte!


* Elkarrikezta osoa honako link-an eskura jartzen dizuet; http://www.hikhasi.eus/artikulua/883

Garapen psikomotorra, zer da?

Kaixo lagunak!

Gaur hasiera emango diot, blogaren gai nagusiaren, hots, garapen psikomotorraren sarrereei. Horretarako, lehenengoa egitera abiatuko naiz eta bertan lburki garapen psikomotorraren kontzeptua aztertuko dut, hasieratik zertaz mintzatuko garen hurrengo sarreretan argi gelditzeko asmoz. Hastera goaz! Prest zaude?

Kontzeptuan murgilduz

Garapen psikomotorra entzuten dugunean haurraren garapenarekin zerikusia duen zerbaitetan pentsatu beharra dago, zehazki haurrak garatzen duen arlo batean. Garapen psikomotorra mugimenduen eta zentzumenen eskuratzearen garapenari esan diezaiokegu, umea jaiotzen denetik bere gorputzaren garapena egonda. Hasiera batean, haurra ez da gai izango  bere gorputza kontrolatzeko eta gurasoen dependetzia izango du.

Heltze prozesuari eta haurrak ingurukoetatik jasotzen dituen estimuluei esker bere gorputza kontrolatzen hasiko da, adibidez burua kontrolatu, eserita mantendu, aurrera edo atzera jauzi gabe, zutik mantendu, iblitzen hasi eta abar.

Hala ere, poliki poliki kontrol hori lortzen joango da, erreflexuak garatuz. Izan ere, garapen psikomotorraren helburua bakoitzak bere gorputza kontrolatzea da. Garapen horrek kanpoko osagai baten (ekintza) eta barruko osagaiaren ( gorputzaren irudikapena eta bere ekintza-aukerak ) eskatzen du. Lehen Haurtzaroa bukatzen denerako, haurrak egindako mugimenduak guztiz borondatezkoak eta koordinatuak izaten dira. 

Baita garrantzitsua da ere, haur bakoitzaren garapen psikomotorra errespetatzea. Ez dago bete behar den egutegi finkorik, norbanakoa bere garapena izaten duelako. Komenigarria legoke ingurukoengandik haurrak estimuluak jasotzea, betiere bere garapena errespetatuz.