Bideo polit bat

Jaio naiz

Aurreko sarreran jaioberrien lehenengo urtea hilabeteka behatu dugu. Izan ere, bizitzako momentu horiek oso bereziak izaten dira haurrarentzako eta bere ingurukoentzako. Orokorrean etapa horretan murgildu ondoren, horrekin zerikusia duen bideo bat bilatzea bururatu zait eta honakoa aurkitu dut;

Bideoa ikusi ondoren hausnarketa txikia egitea pentsatu dut;

Ideia orokor bat aipatu nahiko nuke gogoeta honetan. Haurra jaiotzen denean lauso ikusten du, muldura heldu egin da. Lehen egunetan haurra ez dauka bere gorputzaren kontrolik eta guztiz dependientea da oinarrizko beharrak betetzeko, esate baterako, elikadurarena eta babesarena.  Beharrizanak eta sentimenduak askotan negarraren bidez adierazten dute, besteekin komunikatzeko bidea izanda. 

Gauzarik politena, gezurra dirudien arren, jaio eta berehala haurrek ingurukoen maitasuna eta babesa antzematen dutela da, ingurukoek musuen, fereken edo besarkaden bitartez transmititzen dietenak.

Bideoa aurrera ikusi ahala, aurreko zenbait sarreretan hitz egin dugun garapena ikus dezakegu. Niretzat Unicef-ek burututako bideo hauek oso interesgarriak iruditu zaizkit eta gai honekin erlazio zuzena daukatela uste dut. Gomendatzen dizuet horiek ikustea, bideo hau ez ezik beste batzuk ere daudelako, haurraren garapena ikusi daitezkenak hain zuzen. 

Teoriarekin baino praktikarekin hobeto ikasten eta ulertzen direla gauzak pentsatzen dudanez txertatzen dizkizuet hementxe bideoen zerrenda;

1. Etapa de 0 a 3 meses - ¡Acabo de nacer!: https://www.youtube.com/watch?v=kY7QlJu6AO0
2. Etapa de 4 a 6 meses - ¡Disfruto!: https://www.youtube.com/watch?v=w9QcN_5M7xA
3. Etapa de 7 a 9 meses - ¡Gateo!: https://www.youtube.com/watch?v=_dXzgHLUd2Y
4. Etapa de 10 a 12 meses - ¡Mis primeros pasos!: https://www.youtube.com/watch?v=0IAwbZoCzlk

Jaioberriak

Bizitzaren lehenengo urtea

Gaur, jaioberriei arreta berezia eskainiko diegu eta bizitzako lehenengo  hilabeteen garapen motorra behatuko dugu. 

Haurra  jaiotzean gaitasunak garatzen hasiko da egunen poderioz. Lehenengo hilabete horietan lorpenak izango ditu. Haur bakoitzak beste batzuetan esan dugun moduan bere erritmoa dauka eta garapen denborak desberdinak izaten dira. Hurrengo azterketan, haurraren bizitzako lehenengo urtean ematen den garapena aztertuko dugu, betiere orain aipatu bezala, haur bakoitza mundu bat dela kontuan hartuz. 

Piageten teorian oinarrituz azalduko dugu garapenhori. Autore honek dioenez, 0-1 urte bitarteko haurra, periodo sensoriomotorean kokatzen da, inteligentzia eta pentsamendua oso erlazionatuta daudelarik bai zentzuekin baita mugimenduarekin. 

Lehen urtean, mugimenduari dagokionez, honelako bilakaera ematen du:

1- 2 hilabete
*Mugimendua oso oinarrizkoa izaten da
*Buruaren eta gorputzaren tonu muskularra oso baxua da

*Lepoaren eta sorbaldaren muskuluak indarra hartzen joango dira
*Eskuen garapena aurrerago etorriko da eta  oraindik itxitak mantenduko ditu
*Objektuak denbora tarte txiki batez izango ditu

3-4 hilabete

*Buruaren eta gorputzaren kontrol hobea du.

*Objetuekiko interesa piztu egiten zaio, baina oraindik berak bakarrik ezin izango ditu hartu, ingurukoek hurbiltzen badizkiote, berak eskuarekin harrapatuz.

*Gai da objetuak ahora eramateko, hori da bere bitartekoa gauzak ezagutzeko eta arakatzeko.

5-6 hilabete

*Kasualitatez oinak deskubritzen ditu eta eskuak ez zaizkio asko interesatzen

7-8 hilabete

*Alde batetara eta bestera jira daiteke

*Arrastaka ibiltzetik gateoan ibiltzera pasako da

*Gorputzaren tonua asko igo da eta posturak hobeto kontrolatzen ditu

*Pinza egiten hasiko da (gauza handiak hartzeko)

9-10 hilabete

*Leku batetik bestera mugitzen da (desplazatu), interesatzen zaiona hartzeko aukera edukiz

*Oreka mantentzen du

*Lehen pausoak emango ditu

11-12 hilabete

*Oreka ematen dion zerbaiti helduz ibiltzeko gai da

*Bakarrik ibiltzeko prestatzen ari da

Interesgarri iruditzen zait nolako garapena izaten duen jaioberri batek bere bizitzako lehenengo urtean. Aldaketak nabarmenak izaten dira eta garapena izugarria izaten da. Hori dela eta hilabeteka aztertzeak garapen hori zehatz mehatz ikusteko aukera ematen digu. Gaurkoz teoriarekin bakarrik gelditukogara eta ea hurrengo egunerako honekin erlazionaturik dagoen bideoren bat aurkitzen dudan, teoria praktikan ikusi ahal izateko.

Psikomotrizitatea ikasgelan

Saio hauen garrantzia

Haurraren garapen psikomotorrari buruz berba egin dugu aurreko sarreretan. Honetan haratago joango gara eta bete bete eskolan sartuko gara, ikasgelaraino hain zuzen ere, psikomotrizitate saioetan egindakoa orokorki aztertzeko.

Nire praktikaldia kontuan hartuko dut. Izan ere, aurten ikastola batean lehen aldiz praktikak egiten ibili naiz hiru urteko gelan. Ordutegian ezarrita dagoen arabera, astero bi orduko psikomotrizitate saioa izaten du klase bakoitzak. Lehen practicum izanda, irailaren azken asteak eta urriaren lehenengoak bakarrik egon naiz. Gainera, hilabete horietan egokitzapena egiten ohi da eta urriaren bigarren hambostaldira arte ez dira hasten psikomotrizitate, liburutegi... saioak. Hala eta guztiz ere, nire tutoreak azkenengo astean pentsatu zuen saio txiki bat egitea eta horrela ni ikusteko aukera izango nuen. Egia esan, lehen kontaktu bat izan zela eta ia ez zuela denbora askorik eman. Esperientzia haurrentzat oso  polita izan zen, astelehenetik saioa noiz izango zen etengabe galdetzen zutelako, irrikitan zeuden. 

Galdetuko zarete ea zergatik praktiken aurkezpenarekin hasi naizen...Gakoa errealitatean dago. Haurraren garapenean ikastolan egindako jarduerak izugarrizko garrantzia izaten dute; eta arlo psikomotorran, saio horiek ere. Hori dela eta, errealitatera jo behar dugu benetan ordu horiek nola egiten diren ezagutzeko. Eskola gehienetan egoten dira eta askotan irakasle bera, hots, tutoreak egiten ditu. 

Gaur egungo krisi egoera ikusita, zaila izaten da pertsona espezializatu bat hartzea saio horiek burutzeko. Baina hausnartuz gero, ingeleserako hizkuntz horretan espezializatuta dagoen hezitzaile bat egoten da. Zergatik ez psikomotrizitaterako ere?

Hori da gaurko sarreraren mamia. Hausnartzera gonbidatzen dizuet gaur egun ikastoletan psikomotrizitate saioetan egiten denari, erabiltzen diren materialeei eta nork burutzen dituenari buruz.  

Bernad Aucouturier, nor da?

Aurreko sarreretan garapen psikomotorrari buruz mintzatu gara, kontzeptua berez azalduz eta adinaren arabera garapen hori behatuz. Oraingoan, esparru honen autore aipagarri baten lana aztertzeari ekingo diogu. Bernad Aucouturierri buruz hitz egiten nabil. Horrek praktika piskomotrizitatearen inguruko hausnarketa bat proposatzen digu eta interesgarria delakoan horren inguruko sarrera txiki bat egingo  dugu.

B. Aucouturier; praktika piskomotrizitatea

Bernad Aucouturier Frantzian jaiotako pertsona aipagarri bat daukagu, batez ere, praktika psikomotrizitatearen aita bezala ezagutua delako. Txikitatik giro pedagogiko ireki batean hezia izan da. Gurasoek ez zuten behartu eskolara joaten eta berak nahi zuenean joaten zen. Horrez gain, aitaren laguna Freinet izanda, haren pedagogiaren jarraitzailea izan dela esan dezakegu.

Bere liburuetako batean aipatzen duen moduan, pedagogiaren eta hezitzaileen jarreraren garrantzia askotan nabarmentzen du, praktika psikomotrizitateaz hitz egiten duen heinean. Haur eskoletan asko ibilia da; izan ere, haurrak behatuz bere lana bideratzea erabaki zuen.


"Hik hasi" aldizkarian, egile honi egindako elkarrizketa polit bat aurkitu dut. Jada irakurrita, pare bat ideiei buruz hausnartzea gustatuko litzaidake.

Alde batetik, psikomotrizite kontzeptuaren inguruan emandako esanahiari erreparatuz, psikomotrizitateak gorputzaren mugimenduaren bidezko haurraren garapenean jartzen duela arreta ondorioztatzen dugu, haurraren garapen psikologikoa mugimendu horren bitartez ematen baita kanpoko munduarekin izandako harremanarekin batera hain zuzen.

Bestetik, Bernad dioenez, gaur egun ez zaio gorputzaren mugimenduaren bidezko garapen psikologikoari garrantzi askorik ematen. Horren abiapuntua, ezagutza kognitiboari arreta handiago ematen zaiola da. Ideia honekin guztiz ados nago, gaur egun sare arriskutsu batean erori gara, non ez garen konturatzen arlo kognitiboa gorputzarekin eta kanpoko mugimenduarekin sortutako harremanaren bidez garatzen den.

Ildoari jarraituz, hurrengo sarreretaan ikasgeletara joko dugu eta bertan psikomotrizitate saioak nola lantzen diren buruzko gogoeta egingo dugu. Besterik gabe, laster arte!


* Elkarrikezta osoa honako link-an eskura jartzen dizuet; http://www.hikhasi.eus/artikulua/883

Garapen psikomotorra adinaren arabera

Lehenengo sarreraren jarraipen moduan, honetan garapen psikomotorraz mintzatzen egongo gara berriro ere. Kontzeptua alde batera utziz, adinetan oinarrituko gara haurraren garapen motorra osoa behatzeko. Nola ez, gure esparrura joko dugu eta Haur Hezkuntzako etapan, hots, 2-6 urteetan, soilik arreta jarriko diogu. Gainera, lagungarri moduan, sarean aurkitu dudan taula bat txertatuko dizuet, non adinaren arabera trebetasun motorren lorpena azaltzen den. 

Trebetasun motorren lorpena adinaren arabera

Haur gehienek ohiko ezaugarritzat mugimendua eta jarduera izaten dute, etengabe mugitzen direlako eta geldi egotea kostatzen zaielako. Horrez gain, jarduera anitzak burutzen dituzte eta zaila izaten da denbora asko ekintza bera egiten egotea.

Bestalde, ezinbestekoa da askatasunez jardun dezateela. Haurrari askatasuna eman behar diogu bere gaitasun motorra garatzeko. Horretarako espazio irekiak komenigarrienak dira, haurra inguruko mundua eta horren osagaiak ezagutu ditzan.

Gure etapan, hau da, Haur Hezkuntzan, haurra izugarrizko aldaketak jasaten ditu bere gorputzean. Urte hauetan ematen den garapena itzelezkoa da batez ere fisikoki. Haurra muskuluetan indarra hartzen joaten da eta indartsuago bihurtzen da, jarduera berriak egiten lagunduko diona.

Fisikoki aldaketa sakonaz jasateaz gain, garuna garatzen da. Horrek gorputza hobeto koordinatzeko eta kontrolatzeko aukera ematen dio umeari. Ez dugu aipatu, baina etapa honetan motrizitate xehea eta lodia aurrera doaz, haurrak objektuak trebezia eta zehaztasun gehiagorekin erabiliz autonomia lantzen den heinean.

Azken ideia horrek, autonomia hain zuzen, adin tarte hauetan izugarri garatzen da. Haurra amarekiko dependentzia izatetik autonomoagoa izatera pasa egiten da poliki poliki. Eguneroko bizitzaren ekintzak bere kabuz aurrera eramateko gai da, esate baterako jan edo arropa erantzi.

Gauzak horrela, lehen aipatu dudan taula txertatzen dizuet;

Adina	Lorpen ebolutiboa
3-4 urte	- Eskailerak laguntzarik gabe igo               - Urrats batzuk txingoka ibili               - 40 eta 60 cm luzera artean salto egin               - Trizikloz ibili               - Guraizeak erabili papera mozteko               - Hortzak garbitu               - Kamiseta bat jantzi               - Botoiak lotu eta askatu               - Lerroak marraztu eta marrazkiak inguruneekin egin               - Zirkulu bat kopiatu
4-5 urte	- Eskailerak jaitsi  laguntzarik gabe               - Txingoka korrika egin (bost salto inguru)               - 60 eta 80 cm luzera salto egin               - Kontrol handiago korrika egiten hasteko               - Lerro bat guraizez moztu               - Papera tolestu puntzoia erabili zulatzeko                - Irudi sinpleak koloreztatu               - Sardexka jateko erabili               - Jantzi laguntzarik gabe               - Lauki bat kopiatu
5-6 urte	- Oreka barra batean ibili               - Lasterketa ondo kontrolatu: hasi, gelditu eta biratu               - 30 cm altuera eta metro bat inguru luzera salto egin               - Pilotak jaurti eta jaso ume handiek bezala               - Bizikletaz ibiltzen eta patinatzen ikasi               - Soinuen erritmoan ibili               - Labana, mailua, bihurkina erabili               - Zenbait zenbaki eta letra idatzi               - Hiruki bat kopiatu eta ondoren erronbo bat

Taula: Trebetasun motorren lorpena 2-6 urte bitartean (Palacios, Cubero, Luque y Mora, 1999)

Sarrera hau aurrekoaren gehigarri bat bezala hartu dut, garapen psikomotorraren kontzeptua argiago geratzeko. Horrez gain, taularen bidez, eskematikoki ideiak hobeto uler daitezkeela uste dut. Nire iritziz, oso garrantzitsua da adin bakoitzean gertatzen den garapena. Hezitzaileok aintzat hartu behar dugun funtsezko kontu bat delakoan nago, haur bakoitzaren erritmoa beti errespetatuz. 

Garapen psikomotorra, zer da?

Kaixo lagunak!

Gaur hasiera emango diot, blogaren gai nagusiaren, hots, garapen psikomotorraren sarrereei. Horretarako, lehenengoa egitera abiatuko naiz eta bertan lburki garapen psikomotorraren kontzeptua aztertuko dut, hasieratik zertaz mintzatuko garen hurrengo sarreretan argi gelditzeko asmoz. Hastera goaz! Prest zaude?

Kontzeptuan murgilduz

Garapen psikomotorra entzuten dugunean haurraren garapenarekin zerikusia duen zerbaitetan pentsatu beharra dago, zehazki haurrak garatzen duen arlo batean. Garapen psikomotorra mugimenduen eta zentzumenen eskuratzearen garapenari esan diezaiokegu, umea jaiotzen denetik bere gorputzaren garapena egonda. Hasiera batean, haurra ez da gai izango  bere gorputza kontrolatzeko eta gurasoen dependetzia izango du.

Heltze prozesuari eta haurrak ingurukoetatik jasotzen dituen estimuluei esker bere gorputza kontrolatzen hasiko da, adibidez burua kontrolatu, eserita mantendu, aurrera edo atzera jauzi gabe, zutik mantendu, iblitzen hasi eta abar.

Hala ere, poliki poliki kontrol hori lortzen joango da, erreflexuak garatuz. Izan ere, garapen psikomotorraren helburua bakoitzak bere gorputza kontrolatzea da. Garapen horrek kanpoko osagai baten (ekintza) eta barruko osagaiaren ( gorputzaren irudikapena eta bere ekintza-aukerak ) eskatzen du. Lehen Haurtzaroa bukatzen denerako, haurrak egindako mugimenduak guztiz borondatezkoak eta koordinatuak izaten dira. 

Baita garrantzitsua da ere, haur bakoitzaren garapen psikomotorra errespetatzea. Ez dago bete behar den egutegi finkorik, norbanakoa bere garapena izaten duelako. Komenigarria legoke ingurukoengandik haurrak estimuluak jasotzea, betiere bere garapena errespetatuz. 

Ongi etorri!

Orain arte ikus dezakezuen bezala, blogean ditudan sarrerak klasean egindako probak dira. Zenbait saioetan argazkiak, bideoak, linkak nola txertatzen diren ikasi dugu; geroxeago gure gaiarekin zerikusia dutenak aurrera eramaten jakiteko.

Gauzak horrela aurkeztuko naiz. Bilboko irakasleen eskolako Haur Hezkuntzako ikaslea naiz, bigarren mailakoa hain zuzen. Aurten, Informazio eta komunikaziorako teknologiak izeneko irakasgaia izan dugu. Bertan, beste hainbat baliabide teknologikoez gain, blog bat sortzen ikasi dugu. Egunero gauza berriak aztertuz, gure blog propioa eratzea proposatu zaigu, hezkuntzarekin gai zehatz bat horretan jorratuz.

Nik betidanik kirola gustoko izan dut. Hori dela eta, hezkuntzara begira, psikomotrizitatean, zehazki, haurraren garapen psikomotorrean barneratzea erabaki dut. Horrez gain, iaz gai honetako irakasgaia izan genuen eta beratn ikasitakoa oso interesgarria iruditu zitzaidan. Besterik gabe, zuen gustokoa izatea espero dut eta mundu honetaz nirekin batera disfrutatzera gonbidatzen dizuet...!

GOAZEN BA!